احكام جزئى و موضعى است كه فقط به شمارى از موارد جزئى قرآن كريم محدود است مانند نوع قرائتى كه در سوره فاتحه روايت شده است و عاصم و كسائى « مالك » را با الف و ديگر قراء سبعه « ملك » و بدون الف قرائت مىكردند « 1 » . در تاريخ اين علم ، تعريف قراءات ، مصادر آن ، اختلاف قراءات و بررسى علل آن ، مقياس‌ها و معيارهاى قرائى مورد توجه است . اهميت اين علم ، بيشتر از آن‌رو است كه اساس و بنيان ديگر مباحث قرآنى است . رسم الخط ، تجويد ، اعراب ، معناى الفاظ ، تفسير كلمات و آيات و برداشت احكام ، بر قراءات استوار است و اختلاف در آن به اختلاف در اين موارد نيز منجر مىشود . فراگيرى و اهميت قراءات به آن انجاميده است كه بيشترين تاليف در علوم قرآن در آن زمينه به عمل آيد به طورى كه تاليفات اين علم با تاليفات ديگر مباحث قرآن برابرى مىكند و از صدر اسلام تاكنون عالمان و قاريانى سراسر عمر خود را به آن اختصاص داده‌اند . قراءات ، خود به پيدايش و شكل‌گيرى علوم ديگرى و نگارش آثارى اختصاصى منجر شده است . تجويد ، وقف و ابتدا ، اعراب قرآن و فضائل قرآن ، مهم‌ترين آنها است . 1 . تجويد تجويد ، شاخه‌اى پيوند خورده و برآمده از قراءات است . « واژه تجويد به معناى تحسين ، نيكو ساختن و آراستن و اصطلاح آن ، تلاوت قرآن به گونه‌اى است كه حق هر حرفى از نظر مخرج و صفت آن ادا شود » « 2 » ؛ تجويد اعطاى حق هريك از حروف قرآن كريم از لحاظ صفات عارضى و اصلى ، ردّ حروف به اصل و مخرجش ، الحاق آن به نظائرش و توان تلفظ آن بدون اسراف ، افراط ، زحمت و سختى است « 3 » و يا « تجويد از بعد صوتى حروف هجائى قرآن بحث مىكند » « 4 » . موضوع تجويد ، مخارج حروف ، صفات حروف ، احكام ميم ساكن ، احكام نون ساكن و تنوين ، وقف و ادغام و مانند آنها است . قراءات و تجويد در شمارى از موضوعات مانند

--> ( 1 ) . همو ، 125 - 126 . ( 2 ) . فضلى ، القراءآت القرآنية ، 126 ( به نقل از شيخ زكرياى انصارى ، الدقائق المحكمة ، 8 ) . ( 3 ) . جرمى ، 79 . ( 4 ) . فضلى ، القراءآت القرآنية ، 127 .